Μύθοι & αλήθειες για τη μουσικοθεραπεία

Η Παναγιώτα Καπνίση, Μουσικοθεραπεύτρια (MA Music Therapy)/ Επαγγελματίας Υγείας συγκέντρωσε όσα πρέπει να ξέρεις.

*Επικοινωνία: yiwta001@yahoo.gr

Τι είναι η μουσικοθεραπεία;

Πολλοί ακούγοντας τον όρο μουσικοθεραπεία μπορεί να διερωτηθούν τι είναι αυτό το καινούργιο. Πολλοί θεωρούν  πως ακούγοντας την μουσική, κάνουν μουσικοθεραπεία. Αυτό είναι ένας μεγάλος μύθος. Προσπαθώντας να κατανοήσουν  τι είναι η μουσικοθεραπεία, αρκετοί καταλήγουν σε λάθος συμπεράσματα.

Πρώτα απ΄ όλα για να μπορούμε να πούμε πως κάνουμε μουσικοθεραπεία, πρέπει να υπάρχει ένα άτομο, το οποίο να είναι εκπαιδευμένο με  πανεπιστημιακή μόρφωση, ένας εγκεκριμένος μουσικοθεραπευτής/τρια  που μπορεί να παρέχει υπηρεσίες μουσικοθεραπείας.

Όπως κανείς δεν μπορεί να πει πως κάνει μόνος του ψυχοθεραπεία, το ίδιο ισχύει και για τη μουσικοθεραπεία. 

Η μουσικοθεραπεία είναι μια επιστήμη που προσφέρει μια καινούργια σχετικά μορφή θεραπείας, την οποία θα πρέπει κανείς να την  αναζητήσει σε ένα εκπαιδευτικά καταρτισμένο άτομο με κλινική εμπειρία. 

Η επικοινωνία μεταξύ θεραπευτή και θεραπευόμενου μπορεί να γίνει μέσα από τη μουσική αντί το λόγο, όπως γίνεται σε άλλες μορφές θεραπείας.

Μήπως η μουσικοθεραπεία εφαρμόζεται μόνο σε παιδιά; ΜΥΘΟΣ! 

Πολλοί νομίζουν ότι η μουσικοθεραπεία εφαρμόζεται μόνο σε παιδιά με ειδικές ανάγκες, αυτισμό κλπ.  Ωστόσο αυτή η  μορφή θεραπευτικής παρέμβασης είναι κατάλληλη για παιδιά, εφήβους και ενήλικες. 

Μέσα από τη δημιουργία μουσικής  και ρυθμού μπορούν τα άτομα να εκφράσουν τα συναισθήματά τους είτε να βρουν υποστήριξη σ’ αυτά από τον επαγγελματία, που θα φροντίσει μέσα από τη μουσική δημιουργία και το μουσικό κλινικό αυτοσχεδιασμό να στηρίξει τις ανάγκες του θεραπευόμενου. 

Σε κάθε περίπτωση, πρώτα γίνεται κάποια αξιολόγηση έτσι ώστε ο θεραπευτής να μπορεί να εφαρμόσει κατάλληλο πλάνο θεραπείας ανάλογα με τις ανάγκες του θεραπευόμενου. 

Μπορεί επίσης να χρησιμοποιηθεί και ο λόγος όταν χρειάζεται έτσι ώστε να δημιουργήσουμε τραγούδια που θα είναι συμβολικά και θεραπευτικά για το θεραπευόμενο.

Μπορώ να συμμετέχω  μόνο σε μια συνεδρία μουσικοθεραπείας και να υπάρξει αμέσως η αλλαγή που χρειάζομαι; 

Πολλές φορές ακούμε άτομα που λένε «έχω περάσει από μουσικοθεραπεία μια φορά στη ζωή μου αλλά δεν παρατήρησα κάποια αλλαγή». Αυτό σίγουρα είναι ένας μύθος. 

Η αλήθεια είναι ότι δεν μπορεί να υπάρχει συγκεκριμένη «συνταγή» που εφαρμόζεται για ορισμένες συνεδρίες για να υπάρξει αμέσως η αλλαγή που επιθυμούμε. Αυτή η διαδικασία πολλές φορές βασίζεται στη θεραπευτική σχέση που χτίζεται μέσα στο χρόνο.  

Οι πρώτες συνεδρίες είναι μόνο η αρχή της γνωριμίας ενός μουσικοθεραπευτή και του θεραπευόμενου, όπου θα γίνουν αξιολογήσεις για το πώς μπορεί η μουσικοθεραπεία να βοηθήσει τον θεραπευόμενο.

Σίγουρα θέλουμε κάθε φορά να επιτύχουμε συγκεκριμένους στόχους, ανάλογα με το περιστατικό,  γι’ αυτό και γίνονται αξιολογήσεις των θεραπειών που προσφέρονται αρκετά συχνά και βλέπουμε το πώς εξελίσσεται και αν μπορεί όντως να βοηθήσει αυτού του είδους η θεραπεία τον θεραπευμένο.

Να πούμε ότι σε ορισμένες περιπτώσεις μπορεί να προσφερθούν συγκεκριμένα προγράμματα μικρής  ή μεγάλης παρέμβασης, όπου υπάρχουν συγκεκριμένοι στόχοι, οι οποίοι μπορεί να επιτευχθούν και είναι περισσότερο στιγμιαίοι, όπως σε καρκινοπαθείς (στο τελικό στάδιο). 

Επίσης, προσφέρονται  προγράμματα προληπτικής παρέμβασης που εφαρμόζονται σε διάφορες περιπτώσεις για συγκεκριμένη χρονική περίοδο τα οποία μπορούν να επιτεύξουν πάλι συγκεκριμένους στόχους.
 
Μακροπρόθεσμοι στόχοι μπορούν να επιτευχθούν αν κανείς αφήσει το χρόνο να δείξει πως βοηθείται και εξελίσσεται μέσα από τη θεραπεία.

Μήπως κάθε φορά η θεραπεία έχει την ίδια μορφή; Πρέπει πάντα να γίνεται κάτι συγκεκριμένο;

Η κάθε συνεδρία έχει μια μορφή που την καθορίζει ο ειδικός.  Συνήθως, η συνεδρία,  είναι δομημένη ανάλογα με τις ανάγκες του θεραπευόμενου και δεν  μπορεί κάθε φορά να είναι η ίδια. 

Υπάρχει, επίσης,  το ελεύθερο κομμάτι όπου ο θεραπευόμενος θα προσπαθήσει να εκφραστεί με το δικό του τρόπο ή να αλληλεπιδράσει και να επικοινωνήσει όπως μπορεί και θέλει αυτός.

Δεν συμβαίνουν πάντα τα ίδια, δεν είμαστε κάθε μέρα οι ίδιοι, ούτε έχουμε κάθε μέρα τις ίδιες σκέψεις , εμπειρίες ή διαθέσεις, γι’ αυτό και μέσα από τη μουσικοθεραπεία έχουμε ευκαιρία εκφραστούμε όπως θέλουμε.

Πολλές φορές η ησυχία μέσα στη θεραπεία λέει  πολλά από μόνη της. Δεν μπορούν όλες οι συνεδρίες να είναι οι ίδιες και σίγουρα μέσα από την εξέλιξη της σχέσης θεραπευτή και θεραπευόμενου αλλάζει η επικοινωνία και η αλληλεπίδραση. 

Μέσα από το χρόνο μπορεί ο θεραπευόμενος να αρχίσει να αισθάνεται περισσότερη εμπιστοσύνη και έτσι να γίνεται κάθε φορά πιο εκφραστικός ή δημιουργικός μέσα από τη θεραπεία του.

Η δημιουργία της μουσικής μπορεί να είναι θεραπευτική για κάποιο, αλλά και ακούγοντας  μουσική από τον ειδικό που προσπαθεί να επικοινωνήσει μέσω αυτής μαζί με το θεραπευόμενο είναι επίσης μέσα στο πλαίσιο της θεραπείας. 

Υπάρχουν δυο μορφές μουσικοθεραπείας, η ενεργητική και η παθητική. Στην ενεργητική μορφή ο θεραπευόμενος και ο θεραπευτής δημιουργούν μαζί μουσική, ενώ στην παθητική ο μουσικοθεραπευτής δημιουργεί μόνος του μουσική για τις ανάγκες του θεραπευόμενου και προσπαθεί να επικοινωνήσει μαζί του βοηθώντας τον.

Η μουσικοθεραπεία απευθύνεται μόνο σε άτομα που δεν μπορούν να μιλήσουν;

Άλλος ένας μύθος που πρέπει να καταρριφθεί, καθώς και άτομα τα όποια μπορούν να μιλήσουν πολλές φορές δυσκολεύονται να εκφράσουν τα συναισθήματα τους μέσω του λόγου, έτσι παίζοντας με τα ποικίλα μουσικά  όργανα που προσφέρονται στα πλαίσια των θεραπειών ή τραγουδώντας βρίσκουν ένα τρόπο να εκφραστούν, πάντα μέσα σε ένα θεραπευτικό πλαίσιο στο οποίο υπάρχει υποστήριξη και κατανόηση από το μουσικοθεραπευτή. Σίγουρα επωφελούνται αρκετά  άτομα που δεν έχουν την ευχέρεια λόγου.

Μέσα από τη μουσικοθεραπεία πολλές φορές θα δούμε πολλούς συμβολισμούς. Μέσα από τη μουσική που θα δημιουργήσει κάποιος, οι ιστορίες και τα σχήματα που μπορεί να προκύψουν για τον ψυχικό του κόσμο, χτίζουν τη θεραπευτική σχέση και συμβάλλουν στην επίτευξη των θεραπευτικών στόχων.

Μπορεί κάποιος που έκανε σεμινάριο μουσικοθεραπείας ή που απλά παίζει μουσική, να πει πως παρέχει υπηρεσίες μουσικοθεραπείας;

Κανείς χωρίς την απαραίτητη κατάρτιση δεν μπορεί να παρέχει υπηρεσίες μουσικοθεραπείας. Μουσικοθεραπευτές είναι άτομα που έχουν πανεπιστημιακό τίτλο και που έχουν περάσει από πολλές ώρες κλινικής εργασίας, κλινικής εποπτείας , μαθήματα ψυχολογίας, μαθήματα μουσικοθεραπείας, προσωπικής θεραπείας και πολλά άλλα για να μπορούν να λέγονται επαγγελματίες μουσικοθεραπευτές. 

Κανείς δεν μπορεί να πει πως με ένα σεμινάριο μπορεί να παρέχει υπηρεσίες μουσικοθεραπείας. Μόνο οι μουσικοθεραπευτές είναι κατάλληλα καταρτισμένα άτομα που μπορούν να αξιολογήσουν  και να εφαρμόσουν κατάλληλο πλάνο θεραπείας για τον κάθε θεραπευόμενο ξεχωριστά. 

Μην μπερδεύεστε, κανείς δεν μπορεί να αντικαταστήσει τις γνώσεις τους και την εμπειρία τους,  ισχυριζόμενος πως ξέρει να παίζει μουσική ή ακούει μουσική ή γενικότερα πως έχει κάνει απλά μια εκπαίδευση. 

Να είστε προσεχτικοί από  που ζητάτε υπηρεσίες μουσικοθεραπείας. Στην Κύπρο δυστυχώς δεν είναι ακόμα κατοχυρωμένο επάγγελμα,  γι’ αυτό και βλέπουμε συχνά κρούσματα δυσφήμισης και εκμετάλλευσης του επαγγέλματος.

Πολλοί είναι οι μύθοι που μπορεί να παραχθούν όταν δεν υπάρχει σωστή ενημέρωση για ένα σχετικά καινούργιο επάγγελμα. Η αλήθεια μπορεί να δοθεί μόνο από ένα εκπαιδευμένο μουσικοθεραπευτή/τρια.

Παναγιώτα Καπνίση

το δικό σας σχόλιο

* Υποχρεωτικά πεδία

Παρακαλούμε όμως τα κείμενα να μην είναι υβριστικά, να μην παραπέμπουν σε άλλους ιστότοπους, να γράφονται στην ελληνική ή την αγγλική γλώσσα (όχι greeklish), να είναι κατανοητά και τέλος να είναι κατά το δυνατόν σύντομα. Είναι αυτονόητο πως η ομάδα διαχείρισης φέρει ευθύνη μόνο για τα επώνυμα άρθρα των συντακτών και των συνεργατών της. Σας ευχαριστούμε για την συμμετοχή σας.

Redirecting in 3 seconds...